Denizcilerin Piri Yahya Efendi






Şeyh Yahya Efendi, Kanuni Sultan Süleyman’ın sütkardeşi, Boğaz’ın manevi koruyucusu, denizcilerin piri. Matematik ve geometriyi bilen, ilim, irfan sahibi, şair ve ikram ehli Şeyh Yahya Efendi dergâhına gelenlere “Âşık” diye hitap ederdi. Osmanlı denizcileri, Topkapı Sarayı’nın ve halkın sevgisini kazanan Yahya Efendi’den dua almadan sefere çıkmazdı. Günümüzde de yaşamı ziyaretçilerine ilham vermeye devam ediyor...

“Denizcilerin Piri” olarak tanınan maneviyat önderi Şeyh Yahyâ Efendi’nin külliyesi deniz seferine çıkmadan önce Osmanlı Donanması tarafından önce Boğaz’da Ortaköy kıyısına yanaşılarak ziyaret edilirmiş. Tüm mürettebat güvertede, dikkatle karşılarındaki tepeye bakarak, huşu içinde bekleyen askerlerin “Ey ya molla!” çağrısı Boğaz’daki sessizliği bozarmış. Yeşillikler arasındaki tepede denizcilerin piri olarak adlandırılan manevi önder belirip, ellerini havaya kaldırıp Osmanlı Donanması’nın savaştan zaferle dönmesini Allah’tan niyaz edermiş. Donanma askerlerinin her bir ferdi de yüksek sesle “Âmin!” derlermiş. Akdeniz’e doğru yol alırlarmış. Bu manevî önderin duası alınmadan ne Osmanlı Donanması sefere, ne de İstanbul’un balıkçıları ava çıkmazlarmış. Bu Osmanlı geleneği manevî önderin vefatının ardından da yıllarca sürdürülmüş.


Denizcilerin Piri, Osmanlı donanmasına ne zaman dua etse donanma zaferle döner savaştan. Bir gün Kanuni'den sonra tahta çıkan II. Selim donanmanın hazırlanıp sefere çıkması için emrini verdiğinde donanma komutanı da Beşiktaş'ta Yahya Efendi'den dua istemeye gider. Şeyh Yahya Efendi üzüntülü ve sıkıntılı bir şekilde: "Allah-ü Teâlâ bir şeyin olmasını takdir ettiyse, onu hayır dua değiştiremez. Lâkin sizden gelecek kötü bir haberi işitmememiz için gece-gündüz Rabbime duacıyım" der. Donanma o yıl düşmana karşı zafer kazanamaz. İstanbul'a bu haber gelmeden öncede Yahya Efendi Hakk'ın rahmetine kavuşur.


“Ey ya molla!” sözü bugün denizcilerin kullandığı bir telaffuz olarak ‘Heyamola’ya dönüşmüştür. Günümüzde de Şeyh Yahyâ Efendi’nin Boğaz’ı ve denizcileri koruduğuna inanılıyor, hala bazı balıkçılar motorlarıyla kıyıya yaklaşıp tepedeki kabrine doğru dönerek ruhuna Fatiha okuyor, bazı kaptanlar ise Fatiha okumadan Boğaz’dan geçmiyorlar.


‘Denizcilerin Piri’ olarak adlandırılan manevî önder Şeyh Yahyâ Efendi 1495-1570 yılları arasında yaşamıştır. Şeyh Yahyâ Efendi’nin türbesi, Beşiktaş’ta Yıldız Parkı’nın yanında, Ortaköy Ziya Kalkavan Denizcilik Lisesi karşısında Boğaz’a nazır Yahya Efendi Camii’nde bulunuyor.